Bài 2: Quan sát, tìm ý cho bài văn tả phong cảnh trang 17 SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Chân trời sáng tạo
Tổng quan nội dung
Bài 2: Quan Sát, Tìm Ý Tả Phong Cảnh - Nền Tảng Cho Bài Văn Hay
Bài 2 trong SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Chân trời sáng tạo tập trung vào việc rèn luyện kỹ năng quan sát và tìm ý cho bài văn tả phong cảnh. Đây là bước đầu tiên và vô cùng quan trọng để tạo nên một bài văn tả cảnh sinh động và giàu cảm xúc.
Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá cách quan sát tỉ mỉ, lựa chọn những chi tiết đặc sắc và sắp xếp chúng một cách hợp lý để tạo nên một bức tranh phong cảnh hoàn chỉnh.
Đọc bài văn sau và thực hiện yêu cầu: Theo Thạch Lam a. Bài văn tả cảnh gì? b. Khi mới lên và khi lên cao, trăng được tả như thế nào? c. Dưới ánh trăng tác giả quan sát được những sự vật nào? Mỗi sự vật ấy được tả bằng những từ ngữ, hình ảnh nào?
Viết 1
Trả lời câu hỏi 1 phần Viết trang 17 SGK Tiếng Việt 5 Chân trời sáng tạo
Đọc bài văn sau và thực hiện yêu cầu:
Trăng lên
Ngày chưa tắt hẳn, trăng đã lên rồi. Mặt trăng tròn, to và đỏ, từ từ lên ở chân trời, sau rặng tre đen của làng xa. Mấy sợi mây còn vắt ngang qua, mỗi lúc mảnh dần, rồi đứt hẳn. Trên quãng đồng rộng, cơn gió nhẹ hiu hiu đưa lại, thoang thoảng những hương thơm ngát.
Sau tiếng chuông của ngôi chùa cổ một lúc lâu, thật là sáng trăng hẳn: trời bây giờ trong vắt, thăm thẳm và cao, mặt trăng nhỏ lại, sáng vằng vặc ở trên không. Ánh trăng trong chảy khắp cành cây, kẽ lá, tràn ngập trên con đường trắng xoá.
Bức tường hoa giữa vườn sáng trắng lên, lá lựu dày và nhỏ, lấp lánh như thuỷ tinh. Một cành cây cong xuống rồi vụt lên, lá rung động lấp lánh ánh trăng như ánh nước.
Theo Thạch Lam
a. Bài văn tả cảnh gì?
b. Khi mới lên và khi lên cao, trăng được tả như thế nào?
c. Dưới ánh trăng tác giả quan sát được những sự vật nào? Mỗi sự vật ấy được tả bằng những từ ngữ, hình ảnh nào?
d. Tác giả sử dụng những giác quan nào để quan sát?
e. Tìm hình ảnh so sánh trong bài văn và nêu tác dụng của những hình ảnh đó.
Phương pháp giải:
a. Em đọc câu văn đầu tiên của bài văn để tìm câu trả lời.
“Ngày chưa tắt hẳn, trăng đã lên rồi.”
b. Em đọc đoạn văn thứ nhất và thứ 2 để tìm câu trả lời.
c. Em đọc đoạn văn thứ nhất và thứ 2 để tìm câu trả lời.
d. Em đọc kĩ bài văn, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
e. Em đọc đoạn văn cuối cùng của bài văn để tìm câu trả lời.
Lời giải chi tiết:
a. Bài văn tả cảnh trăng lên.
b.
- Khi mới lên: Mặt trăng tròn, to và đỏ, từ từ lên ở chân trời, sau rặng tre đen của làng xa. Mấy sợi mây còn vắt ngang qua, mỗi lúc mảnh dần, rồi đứt hẳn.
- Khi lên cao: Mặt trăng nhỏ lại, sáng vằng vặc ở trên không. Ánh trăng trong chảy khắp cành cây, kẽ lá, tràn ngập trên con đường trắng xoá.
c.
Khi mới lên | Trăng | Tròn, to, đỏ |
Sợi mây | Mảnh dần, rồi đứt hẳn | |
Quãng đồng | Rộng, gió nhẹ hiu hiu, thoang thoảng hương thơm ngát. | |
Khi trăng lên cao | Trời | Trong vắt, thăm thẳm, cao |
Trăng | Nhỏ lại, sáng vằng vặc |
d. Tác giả sử dụng các giác quan: thị giác, khứu giác, thính giác.
e. Hình ảnh so sánh:
- Bức tường hoa giữa vườn sáng trắng lên, lá lựu dày và nhỏ, lấp lánh như thuỷ tinh.
- Một cành cây cong xuống rồi vụt lên, lá rung động lấp lánh ánh trăng như ánh nước.
=> Tác dụng: miêu tả vẻ đẹp của cây cối.
Viết 2
Trả lời câu hỏi 2 phần Viết trang 18 SGK Tiếng Việt 5 Chân trời sáng tạo
Nhớ lại một cảnh đẹp ở quê hương em hoặc nơi em ở và ghi lại những điều em đã quan sát được.
Gợi ý:
a. Em đã quan sát cảnh đẹp nào?
- Đường phố
- Công viên
- Dòng sông
- Cánh đồng
- ?
b. Em đã quan sát cảnh đẹp đó vào lúc nào?
– Một thời điểm trong ngày.
– Các thời điểm khác nhau.
- ?
c. Em đã quan sát theo trình tự nào?
– Từ xa đến gần.
– Từ ngoài vào trong.
– Từ trên xuống dưới.
- ?
d. Em đã sử dụng những giác quan nào để quan sát?
e. Ở mỗi vị trí hoặc thời điểm quan sát, cảnh vật có những đặc điểm gì nổi bật?
Phương pháp giải:
Em nhớ lại một cảnh đẹp ở quê hương em hoặc nơi em ở và ghi lại những điều em đã quan sát được dựa vào gợi ý.
Lời giải chi tiết:
Giữa làng em có một hồ nước rất rộng và đẹp. Đó là khung cảnh mà em yêu thích nhất trong làng.
Hồ nước ấy được tạo nên từ một lần giặc Mỹ đánh bom mà tạo thành. Hồ rất sâu, giữa lòng hồ phải sâu đến 6m. Nước hồ rất trong, nhưng nhìn vào thì lúc nào cũng thấy một màu xanh sẫm huyền bí. Đó là do dưới đáy bùn của lòng hồ, là cả một thế giới rong rêu. Họ nhà rong ở đó đông đúc lắm, rong ông rong bố, rong mẹ rong chị chen chúc nhau, nhuộm xanh cả đáy hồ. Do vậy mà nhìn từ trên xuống, hồ nước có vẻ khá đáng sợ. Ven bờ hồ là lớp cỏ trâu rất dày. Cỏ mọc như một tấm thảm xanh, êm ái và tươi mát. Từ ngày người ta không dẫn trâu vào ăn, cỏ mọc càng thêm tươi tốt. Từ ven bờ xuống lòng hồ, mực nước ngày càng sâu thêm. Phần gần bờ có rất nhiều cỏ nước mọc lên. Giữa đám cỏ đó, có mấy cái tổ chim chẳng biết của loài nào. Vào sâu hơn trong hồ, trên mặt nước nổi đầy những chiếc lá to, tròn như cái nón. Đó là bụi hoa súng. Lá súng rất nhiều, nhưng hoa thì chẳng có bao nhiêu. Bởi vậy, mỗi lần một nụ súng trồi lên, em và các bạn lại xuýt xoa, ra hồ liên tục để chờ ngắm hoa nở. Hồ nước này được thả rất nhiều loại cá từ hồi mới xây làng. Giờ đây cá mẹ đẻ cá con, tạo thành cả một quần thể đông đúc. Vì vậy, hình ảnh các bác, các chú vác cần câu hay thả lưới ven hồ đã trở thành một hình ảnh vô cùng quen thuộc.
Đối với em, hồ nước là một khung cảnh thiên nhiên vừa đẹp lại bình dị, mộc mạc. Nơi đây gắn liền với những buổi chiều rong chơi cùng bè bạn, với những ngày đến trường ở cuối làng. Em yêu lắm hồ nước của quê mình.
Vận dụng
Trả lời câu hỏi Vận dụng trang 17 SGK Tiếng Việt 5 Chân trời sáng tạo
Nói 2 – 3 câu thể hiện tình cảm, cảm xúc của em về một nhân vật trong phim hoạt hình đã xem.
Phương pháp giải:
Em suy nghĩ về một nhân vật trong phim hoạt hình đã xem và nêu tình cảm, cảm xúc.
Lời giải chi tiết:
Bộ phim hoạt hình về chú mèo máy Đô-rê-mon đã rất nổi tiếng. Trong phim, em rất yêu mến nhân vật Xu-ka. Một cô bé duyên dáng và dễ thương. Xu-ka là bạn cùng lớp của Nô-bi-ta. Cô bạn vừa học giỏi lại xinh xắn. Các bạn trong lớp đều yêu mến Xu-ka. Đặc biệt, Xu-ka còn yêu thích nấu ăn. Những món ăn của cô được bạn bè khen ngợi. Em đã học được nhiều tính cách tốt đẹp của Xu-ka.
Bài 2: Quan Sát, Tìm Ý Tả Phong Cảnh Trang 17 SGK Tiếng Việt Lớp 5 Tập 1 Chân Trời Sáng Tạo - Hướng Dẫn Chi Tiết
Chào mừng các em học sinh lớp 5 đến với bài học Bài 2: Quan sát, tìm ý cho bài văn tả phong cảnh trong SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1, bộ sách Chân trời sáng tạo. Bài học này sẽ giúp các em rèn luyện kỹ năng quan sát, thu thập thông tin và tìm ý để viết một bài văn tả phong cảnh thật hay và sinh động.
I. Mục Tiêu Bài Học
Sau khi học xong bài này, các em sẽ có thể:
- Quan sát được phong cảnh xung quanh một cách tỉ mỉ, chi tiết.
- Tìm kiếm và lựa chọn được những chi tiết tiêu biểu, đặc sắc để miêu tả.
- Sắp xếp các ý quan sát theo một trình tự hợp lý.
- Xây dựng được dàn ý sơ bộ cho bài văn tả phong cảnh.
II. Nội Dung Bài Học
Bài học này được chia thành các phần chính sau:
- Khởi động: Giới thiệu về vẻ đẹp của phong cảnh Việt Nam và gợi ý các em quan sát phong cảnh xung quanh.
- Quan sát và tìm ý: Hướng dẫn các em cách quan sát phong cảnh một cách chi tiết, bao gồm:
- Quan sát tổng thể: Xác định không gian, thời gian, ánh sáng.
- Quan sát chi tiết: Tập trung vào các yếu tố như cây cối, sông nước, bầu trời, con người,...
- Ghi chép lại những điều quan sát được: Sử dụng các giác quan để mô tả màu sắc, hình dáng, âm thanh, mùi vị,...
- Lựa chọn ý: Hướng dẫn các em cách lựa chọn những chi tiết tiêu biểu, đặc sắc nhất để miêu tả.
- Sắp xếp ý: Hướng dẫn các em cách sắp xếp các ý quan sát theo một trình tự hợp lý, có thể theo không gian, thời gian hoặc theo đặc điểm của phong cảnh.
- Luyện tập: Thực hành quan sát và tìm ý cho một phong cảnh cụ thể.
III. Hướng Dẫn Làm Bài Tập
Để hoàn thành tốt bài tập trong SGK, các em cần:
- Đọc kỹ yêu cầu của bài tập.
- Quan sát phong cảnh xung quanh một cách tỉ mỉ và chi tiết.
- Ghi chép lại những điều quan sát được.
- Lựa chọn những chi tiết tiêu biểu, đặc sắc nhất để miêu tả.
- Sắp xếp các ý quan sát theo một trình tự hợp lý.
- Viết dàn ý sơ bộ cho bài văn tả phong cảnh.
IV. Ví Dụ Minh Họa
Giả sử chúng ta muốn tả cảnh biển buổi chiều. Chúng ta có thể quan sát và tìm ý như sau:
| Yếu tố | Chi tiết quan sát |
|---|---|
| Bầu trời | Màu vàng cam, có mây trắng bồng bềnh |
| Mặt biển | Sóng vỗ nhẹ, nước biển xanh biếc |
| Bãi cát | Mịn, trắng, có vỏ sò, ốc biển |
| Cây dừa | Thân cao, lá xanh, nghiêng mình đón gió |
Từ những chi tiết quan sát được, chúng ta có thể sắp xếp ý theo trình tự từ xa đến gần: bầu trời, mặt biển, bãi cát, cây dừa.
V. Lời Khuyên
Để có một bài văn tả phong cảnh hay, các em cần:
- Rèn luyện kỹ năng quan sát thường xuyên.
- Sử dụng các giác quan để mô tả phong cảnh một cách sinh động.
- Lựa chọn những chi tiết tiêu biểu, đặc sắc nhất.
- Sắp xếp các ý quan sát theo một trình tự hợp lý.
- Sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, gợi cảm.
Chúc các em học tốt và có những bài văn tả phong cảnh thật hay và sáng tạo!