Truyện Kiều Hội Bản - Ấn Bản Sơn Mài

Truyện Kiều Hội Bản

Cảo thơm lần giở trước đèn

Phong tình có lục còn truyền sử xanh.

Truyện Kiều là một đỉnh cao sáng tác của Đại thi hào Nguyễn Du, đồng thời là một kiệt tác tiêu biểu của văn học cổ điển Việt Nam. Tác phẩm là một bản thơ Nôm được viết theo thể lục bát, dựa trên nguyên mẫu Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân, Trung Quốc.

Hàng thế kỷ trôi qua, Truyện Kiều vẫn luôn gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của dân tộc. “Người Việt Nam, từ những người bình dân nhất đến những người am hiểu văn chương, ai cũng biết, ai cũng đọc và đều công nhận giá trị tuyệt vời của tác phẩm”.

Ngay từ khi ra đời, Truyện Kiều đã tạo nên một làn sóng yêu thích trong giới văn học. Làn sóng này thúc đẩy hai xu hướng chính trong việc truyền bá và thưởng thức tác phẩm. Thứ nhất, Truyện Kiều được in ấn, sao chép và tái bản nhiều lần, đi kèm với các công trình phiên âm, chú giải và bình luận chuyên sâu trên khắp cả nước.

Thứ hai, Truyện Kiều trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho các văn nhân, thi sĩ. Họ không chỉ thưởng thức mà còn sáng tác thơ, văn, ca hát, đố vui, bói toán và diễn giải Truyện Kiều theo nhiều hình thức khác nhau. Thậm chí, Truyện Kiều còn được dịch ra thơ chữ Hán với các thể loại như lục bát, song thất lục bát và thất ngôn bát cú.

Hơn nữa, Truyện Kiều còn được chuyển thể thành nhiều loại hình nghệ thuật khác, bao gồm phú, diễn ca, tuồng và chèo…

Theo thống kê của các nhà nghiên cứu, hiện nay đã có tới 63 bản Truyện Kiều cổ khác nhau được sưu tập. Trong số đó, nổi bật là bản Kim Vân Kiều tân truyện, hay còn gọi là Truyện Kiều hội bản, đang được lưu giữ tại Thư viện Anh Quốc.

VỀ ẤN BẢN TRUYỆN KIỀU HỘI BẢN

1. Ấn bản Truyện Kiều hội bản (ấn bản có tranh minh họa) được tái hiện dựa trên bản Truyện Kiều hội bản năm 1894 – bản gốc được bảo quản tại Thư viện Anh Quốc. Nhiều giả thuyết cho rằng ấn bản này do chính vua Tự Đức thực hiện, với những dòng chữ đỏ tóm tắt nội dung có thể là “châu phê” của nhà vua.

2. Bố cục của mỗi trang sách đều thống nhất, bao gồm 6 yếu tố: ① Câu dẫn, ② Số tờ, ③ Tóm tắt nội dung chính của đoạn trích (viết bằng mực son), ④ Phần thơ chính văn Truyện Kiều, ⑤ Phần chú giải, ⑥ Tranh minh họa nội dung đoạn trích.

3. Điểm đặc biệt của ấn bản này là mỗi trang đều có tranh minh họa tương ứng, với tổng cộng 146 bức tranh được vẽ bằng mực nho vô cùng tỉ mỉ.

4. Truyện Kiều hội bản chứa đựng một lượng lớn chú thích và chú giải, với nhiều lời giải thích độc đáo. Ước tính có khoảng 705 lời chú giải, bao gồm 513 chú thích về nguồn gốc và 127 lời chú giải về ý nghĩa của các câu thơ Kiều, cùng 1 lời khảo dị và 64 lời phê (nguyên phê, cổ phê, phê vân).

Về ấn bản Truyện Kiều – Tiết thanh minh, trong dịp hội Đạp Thanh

Ấn bản sơn mài này lấy cảm hứng từ bức họa về tiết thanh minh, trong dịp hội Đạp Thanh. Sơn mài được chọn lựa không chỉ vì vẻ đẹp thẩm mỹ mà còn vì ý nghĩa thời gian ẩn chứa trong từng lớp phủ.

Khác với các chất liệu hoàn thiện nhanh chóng, sơn mài đòi hỏi sự kiên nhẫn: sơn – đợi – mài – rồi lại sơn, để màu sắc thấm sâu vào bên trong chứ không chỉ nằm trên bề mặt.

Trong quá trình sáng tạo, nhũ vàng và vỏ trứng được sử dụng để tạo ra những điểm nhấn ánh sáng tinh tế dưới các lớp sơn mài.

Bìa sách đồng thời đóng vai trò là hộp bảo vệ, được hoàn thiện thủ công với độ tỉ mỉ cao.

Sơn mài không đơn thuần là lớp áo của cuốn sách, mà còn là một phương thức lưu giữ thời gian. Cũng như Truyện Kiều, vẻ đẹp ấy càng trở nên sâu sắc, bền bỉ và không dễ phai mờ theo năm tháng.