đường thi - in theo bản của tân việt 1950 (dịch ra thơ việt văn - 336 bài)

Thơ Đường, hay còn gọi là Đường thi (chữ Hán: 唐詩), bao gồm toàn bộ các tác phẩm thơ ca được các thi sĩ Trung Quốc sáng tác trong khoảng thời gian từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 10 (năm 618 - 907). Tập Toàn Đường thi, lưu giữ sáng tác của hàng ngàn nhà thơ thời kỳ này, chứa tổng cộng 48.900 bài thơ. Ngoài ra, cuốn Đường thi tam bách thủ, do Hành Đường thoái sĩ và Trần Uyển Tuấn chú giải từ 300 bài tiêu biểu được tuyển chọn vào thời nhà Thanh, cũng rất phổ biến tại Trung Quốc và Việt Nam.

Quá trình phát triển của thơ Đường được chia thành 4 giai đoạn chính: Sơ Đường (618 - 713), Thịnh Đường (714 - 766), Trung Đường (766 - 835) và Vãn Đường (835 - 907).

Trong giai đoạn Sơ Đường, bốn nhà thơ nổi tiếng với danh xưng "Tứ kiệt" là Dương Quýnh, Lư Chiếu Lân, Lạc Tân Vương và Vương Bột đã góp phần thay đổi phong thái uỷ mị của thơ ca các triều đại trước đó. Sau đó, Trần Tử Ngang đã khởi xướng phong trào đổi mới thi ca, hướng tới tinh thần phong nhã của "Kinh thi" và "phong cốt Hán Nguỵ". Ông chủ trương thơ ca phải mang tính "ký thác", tức là phản ánh tâm tình và cảm xúc thực sự của người viết trước hiện thực cuộc sống, loại bỏ xu hướng thơ sắc tình từ thời Lục triều hay thể loại thơ ca công tụng đức và thơ ứng chế của một số thi sĩ đầu đời Đường như Thẩm Thuyên Kỳ và Tống Chi Vấn. Những nhà thơ tiếp nối Trần Tử Ngang theo hướng "ký thác" chủ yếu phát triển theo hai khuynh hướng: lãng mạn, trữ tình hoặc hiện thực xã hội, với ba gương mặt tiêu biểu nhất là Lý Bạch, Đỗ Phủ và Bạch Cư Dị.

Phong cách sáng tác của các thi sĩ đời Đường rất đa dạng, tùy thuộc vào việc họ theo đuổi tư tưởng đạo Nho, đạo Phật hay Lão Trang.

Về thể loại, thơ Đường bao gồm: thơ "biên tái" (với đại diện là Cao Thích, Sầm Than), thơ "điền viên" (với đại diện là Vương Duy, Mạnh Hạo Nhiên), thơ "tân nhạc phủ" (với đại diện là Bạch Cư Dị, Nguyên Chẩn), thơ "chính nhạc phủ" thời Vãn Đường (do Bì Nhật Hưu, Đỗ Tuấn Hạc sáng tác) và các tác phẩm theo khuynh hướng hiện thực (với đại diện là Đỗ Phủ và Bạch Cư Dị).