nguyễn hiến lê cuộc đời và tác phẩm

Về tác phẩm viết về cuộc đời và sự nghiệp của học giả Nguyễn Hiến Lê, bản thân cuốn sách này đã chứa đựng nhiều điều đáng chú ý. Có thể nói, từ trước đến nay tại Việt Nam, hiếm khi có một tác giả còn đang sinh thời mà được ghi chép lại một cách chi tiết và toàn diện đến vậy. Bộ sách do ông Châu Hải Kỳ thực hiện, bao gồm cả hai phần về thân thế và sự nghiệp của Nguyễn Hiến Lê, với độ dài khoảng ba bốn trăm trang. So với các danh gia trong lịch sử văn học nước nhà, dường như chưa có bộ truyện ký nào có quy mô lớn hơn. Tuy nhiên, điều đáng quý ở ông Châu Hải Kỳ không chỉ nằm ở khối lượng nội dung, mà còn ở sự tỉ mỉ. Dù ban đầu không quen biết cá nhân ông Nguyễn, lại khác biệt về quốc tịch (người Nam và người Trung), cũng như không am hiểu về quê hương của nhau, nhưng chỉ thông qua việc nghiên cứu sâu các tác phẩm của ông Nguyễn, ông Châu Hải Kỳ đã phác họa được những nét sống động về quê quán, gia cảnh, cũng như những người thân như cha mẹ và bà ngoại của ông Nguyễn.

Với khối lượng tác phẩm đồ sộ lên đến một trăm nhan đề của ông Nguyễn Hiến Lê, ông Châu Hải Kỳ đã phải đọc kỹ ít nhất một nửa trong số đó và đọc lướt qua nửa còn lại để có đủ cơ sở viết bài. Đây là một khối lượng công việc khổng lồ. Sau quá trình đọc và ghi chép, ông Châu Hải Kỳ đã dành thêm hai năm làm việc hết mình để hoàn thiện tác phẩm. Ngoài những giờ lên lớp, ông tận dụng mọi thời gian rảnh rỗi để viết. Thậm chí, khi bị bệnh nặng trong một tháng, sụt cân nghiêm trọng, ngay khi vừa mới hồi phục một chút, ông đã lập tức quay lại với công việc viết lách vì nỗi ám ảnh và niềm đam mê không nguôi. Ông thậm chí đã xin giảm giờ dạy để tập trung viết, có khi làm việc liên tục từ 5 giờ chiều đến 11 giờ đêm, và cuối cùng đã hoàn thành tác phẩm đúng như dự kiến trước Tết.

Ý chí và sự kiên trì của ông Châu Hải Kỳ thực sự rất đáng trân trọng.

Sự chi tiết trong tác phẩm của ông Châu Hải Kỳ không chỉ đến từ sự nỗ lực, mà còn xuất phát từ sự mến mộ chân thành đối với ông Nguyễn Hiến Lê, cùng với sự tinh tế trong quan sát.

Minh chứng là trong những tác phẩm về triết học Trung Quốc hay ngữ pháp tiếng Việt mà ông Nguyễn hợp tác với các tác giả khác như ông Trương Văn Chình hay ông Giản Chi, ông Châu Hải Kỳ đã khẽ khàng nhận ra đâu là phần đóng góp thực sự của ông Nguyễn. Điều này chỉ có thể đạt được nếu tác giả có một tình cảm yêu mến sâu sắc và sự nhạy bén trong phân tích.

Ngoài ra, ông Châu Hải Kỳ có lẽ là người đầu tiên nhận ra và nêu bật được tài năng viết lời Tựa của ông Nguyễn Hiến Lê. Và nhận định này hoàn toàn chính xác.

Nhắc lại kỷ niệm khi cuốn "Quê hương" của Ngu Í được xuất bản với lời Tựa do ông Nguyễn Hiến Lê viết, những người tại tòa soạn Bách Khoa đã rất bất ngờ. Dù anh Ngu Í vẫn gặp gỡ, trò chuyện và gửi bản thảo cho họ như bình thường, nhưng không ai trong số họ ngờ rằng ông Nguyễn lại có thể viết ra một bài Tựa đầy lý thú, khéo léo và tài tình đến vậy cho một tác phẩm độc đáo.

Thông qua việc đề xuất xây dựng một tuyển tập các bài Tựa của ông Nguyễn Hiến Lê, ông Châu Hải Kỳ đã chứng minh mình là một người tri kỷ thực sự của ông Nguyễn.

(Trích Thay Lời Tựa "Nguyễn Hiến Lê Cuộc Đời Và Sự Nghiệp")