mưa hạ ở sài gòn

Mưa Hạ Ở Sài Gòn

Tác phẩm Mưa hạ ở Sài Gòn được ra mắt khi nhà văn Tố Hoài chạm ngưỡng 80 tuổi. Rời xa quê hương Hải Quang, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định từ những năm tháng tuổi trẻ, ông đã dành trọn 60 năm cống hiến cho cuộc đời.

Trong con người Tố Hoài, sự kết hợp giữa một bác sĩ quân y, một giảng viên đại học và một người cầm bút sáng tạo đã tạo nên một nhân cách bền vững. Ông hiện lên là một người khiêm tốn, chu đáo, khoan hòa nhưng cũng đầy quyết liệt, giống như tinh thần trong những vần thơ Mưa hạ ở Sài Gòn: “Lúc chinh chiến không nề đèo cao dốc thẳm, mồ hôi ướt đẫm vai gầy/ Khi phòng văn dặt dìu đường luật, cú niêm, chân - mỹ tràn đầy thi tứ”.

Tố Hoài chọn cách sống và viết trong lặng lẽ. Khi nhìn lại danh sách các tác phẩm của ông, những người đồng nghiệp thường không khỏi cảm thấy ngưỡng mộ. Bên cạnh cuốn Điển tích văn học được biên soạn một cách kỹ lưỡng, ông còn có các tiểu thuyết như Hoàng hôn dát đỏ, Ký tự chìm trên bia đá cổ, Ký ức miền chân sóng, Hoa hồng mùa gió chướng... cùng các tập truyện ngắn như Giấc hòe hoa bỏ ngỏ, Hoa hậu không nước mắt, Cung bậc tình yêu, Lời cầu hôn đêm Giáng Sinh...

Về mảng thi ca, trước khi xuất bản Mưa hạ ở Sài Gòn, Tố Hoài đã cho ra mắt 4 tập thơ. Dù không quá đặt nặng kỳ vọng vào thơ, nhưng thông qua những vần thơ, người đọc có thể thấu hiểu hơn về cuộc đời ông. Những câu thơ tưởng chừng đơn giản, không ràng buộc, lại phơi bày trọn vẹn hành trình đầy bận rộn của ông trên thế gian.

Nếu như tiểu thuyết có thể hư cấu, truyện ngắn có thể mượn ý, thì thơ ca lại là tiếng lòng chân thật nhất của tác giả. Tố Hoài trong vai trò người chiến sĩ: “Cây gạo bên hồ, nhắc anh trước tầm thế kỷ/ Ngày tháng vèo đi một thuở nửa thời trai/ Sách vở ngủ nghê, còn anh đi đánh Mỹ”. Tố Hoài khi đứng trên bục giảng: “Phương nào niềm tin mang sắc tươi hồng/ Nơi ấy vẫn hiện ra nhỏ nhoi bụi phấn/ Có nhịp ve ngân cho cánh bay cao bổng/ Có bảy sắc bắc cầu từ tấm bảng hắt lên”. Và Tố Hoài khi làm công việc chữa bệnh cứu người: “Cháo hành hữu đột, vu hồi/ Cùng hào châm tả xung rồi bình yên”. Đặc biệt, Mưa hạ ở Sài Gòn còn hé lộ một tâm hồn nhạy cảm, ẩn sau vẻ ngoài điềm đạm và tao nhã: “Tôi tồn tại bởi vì em/ Thoát từ cõi thực làm nên tín điều”.

Khi bước vào tuổi 80, Tố Hoài vẫn không để mình rơi vào sự cũ kỹ của tuổi già. Ông dành sự hoài niệm về những ký ức để cảm thấy xao xuyến: “Mỗi phận đời trước biển quá bao la/ Không gian chiều cánh bay còn dang rộng/ Hương thầm trong ta đo bằng ngọn sóng/ Vị lành nơi khoảng tận gọi nhau về”. Đồng thời, ông cũng trân trọng hiện tại với nỗi nôn nao: “Dòng Hương lơ thơ chảy êm đềm quá đỗi/ Lững thững trong anh từng đợt sóng lừng”. Thơ ca đã giúp ông lưu giữ những khoảnh khắc thoáng qua: “Lâng lâng biển với tay đầy trăm năm” và cũng đưa ông đắm chìm trong những cảm xúc bất tận: “Anh xa em tính bằng quả địa cầu/ Nhưng đã có cây bàng nơi em đứng đợi/ Có cây bàng để em đứng ngoảnh lại/ Hy vọng xanh rờn trên nỗi nhớ dày hơn”.

Tố Hoài là một người viết văn xuôi dày dặn kinh nghiệm. Trong các tiểu thuyết và truyện ngắn, ông thể hiện sự tỉ mỉ và cẩn trọng trong từng chi tiết. Với thơ ca, dù không tập trung chuyên sâu, nhưng ông không hề hời hợt với vần điệu. Thơ của Tố Hoài được viết một cách chỉn chu, mạch lạc, với kết cấu lớp lang và chặt chẽ nhằm truyền tải những thông điệp về nhân nghĩa, đôi khi mang màu sắc hư ảo.