Upanishad (Tái Bản 2024)

Upanishad

Upanishad, một khái niệm mang ý nghĩa giáo huấn bí truyền, giáo huấn ẩn giấu, giáo huấn mật thiết. Nó còn được hiểu là con đường bí mật, chìa khóa mở ra những điều bí ẩn – những điều không thể biết, những điều huyền diệu.

Tôi chọn chia sẻ về bộ kinh Upanishad bởi nó đại diện cho một trong những cách diễn đạt chân lý thuần khiết nhất, nếu việc diễn đạt đó là khả thi. Thực tế, việc truyền tải điều vượt ra ngoài tầm hiểu biết của tâm trí là vô cùng khó khăn. Ở một khía cạnh nào đó, không thể diễn tả bằng lời những gì ta cảm nhận được trong sự tĩnh lặng sâu thẳm. Khi lời nói không còn tồn tại bên trong, khi ngôn từ hoàn toàn im lặng, khi trí tuệ không còn hoạt động, khi tâm trí hoàn toàn vắng bóng, thì điều đó xảy ra, ta trải nghiệm. Nhưng khi tâm trí trở lại, khi ký ức bắt đầu vận hành, khi trí tuệ chiếm lĩnh, trải nghiệm đã tan biến. Chỉ còn lại những dư âm, những rung động của nó mà ta có thể nắm bắt.

Chính vì vậy, những người đã thấu hiểu thường gặp khó khăn trong việc diễn đạt. Những ai chưa biết gì có thể nói nhiều, nhưng với người đã biết, việc nói ra càng trở nên khó khăn bởi bất cứ điều gì họ nói đều có vẻ sai lệch. Họ có thể so sánh trải nghiệm của mình với những cách diễn đạt, bởi họ đã sống qua nó. Và họ nhận ra rằng ngôn ngữ đang làm sai lệch chân lý.

Khi một trải nghiệm sống được chuyển hóa thành lời nói, nó trở nên khô khan, nhợt nhạt. Một trải nghiệm sống là sự toàn vẹn, nơi toàn bộ bản thể ta nhảy múa và hân hoan, còn khi được diễn giải qua trí tuệ, nó trở nên mờ nhạt, vô nghĩa.

Những người chưa biết có thể nói nhiều vì họ không có gì để so sánh. Họ không có trải nghiệm nguyên gốc, không thể biết mình đang làm gì. Một khi ai đó đã thấu hiểu, họ nhận ra rằng việc diễn đạt nó một cách chính xác là một thách thức. Nhiều người đã chọn giữ im lặng, và vì thế, nhiều người đã không được biết đến – bởi chúng ta chỉ có thể biết về những người cất tiếng nói. Khi ai đó ngừng nói, họ rời khỏi xã hội, không còn là một phần của nó. Ngôn ngữ là môi trường tồn tại của xã hội, giống như máu lưu thông trong cơ thể. Thiếu ngôn ngữ, xã hội không thể tồn tại. Do đó, những người giữ im lặng sẽ bị xã hội lãng quên, thậm chí chưa từng được biết đến.

Vivekananda đã từng nói – và rất đúng – rằng những Đức Phật, những Krishna và những Chúa Jesus mà chúng ta biết không thực sự là những điển hình. Họ chỉ là những biểu hiện bên ngoài, còn những điều cốt yếu nhất đã bị lịch sử bỏ qua. Những người đã chọn im lặng đến mức không thể giao tiếp với chúng ta sẽ không được biết đến, và không có cách nào để biết về họ. Tuy nhiên, những người im lặng đến mức không thể chia sẻ trải nghiệm của mình đã không thực sự đủ lòng trắc ẩn. Họ có phần ích kỷ. Đúng là việc nói về chân lý là rất khó khăn, nhưng dù vậy, chúng ta vẫn phải cố gắng. Ngay cả một chân lý bị pha loãng cũng có thể giúp ích cho những ai đang sống trong ảo tưởng. Thậm chí một tiếng vọng xa xăm cũng có thể thúc đẩy họ thay đổi.

Đức Phật không hài lòng với những gì ông đã nói, bởi ông cảm thấy mọi lời nói đều không thể diễn tả trọn vẹn chân lý, giống như cảm giác của Lão Tử: “Điều có thể nói ra không phải là chân lý. Khoảnh khắc nó được nói ra, nó đã bị sai lệch.” Nhưng dù vậy, đối với những ai đang sống trong thế giới của ảo tưởng, ngay cả một hồi chuông báo thức giả cũng có thể hữu ích. Nếu nó có thể giúp họ thoát khỏi giấc ngủ, thức tỉnh và nhận ra một ý thức mới, một bản thể mới, thì nó vẫn có giá trị. Dĩ nhiên, khi họ thực sự thức tỉnh, họ sẽ nhận ra rằng đó chỉ là một sự giả dối – nhưng nó đã giúp ích.

Bộ kinh Upanishadnày rất đơn giản, nó truyền tải thông điệp từ trái tim đến trái tim. Nó không mang tính triết học, mà mang tính tôn giáo. Nó không liên quan đến các khái niệm, học thuyết hay giáo lý, mà liên quan đến một chân lý sống động – nó là gì, và làm thế nào để sống theo nó. Bạn không thể suy nghĩ về nó, không thể triết luận về nó. Bạn chỉ có thể hòa mình vào nó, cho phép nó thấm nhuần vào bạn. Bạn chỉ có thể đắm chìm, tan chảy trong nó. Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá bộ kinh Upanishad, và tôi sẽ chia sẻ những trải nghiệm cá nhân của mình để đáp lại những lời dạy này.