thương ngàn

Đánh Giá Sách "Thương Ngàn" - Tiếng Kêu Cứu Từ Rừng Sâu

“Thương Ngàn” là một tác phẩm văn học sinh thái đặc biệt, hiếm có của văn học Việt Nam, mở ra một thế giới sống động về rừng và môi trường. Tác phẩm không chỉ kể những câu chuyện hiện tại mà còn đan xen những truyền thuyết cổ xưa, tạo nên một bức tranh vừa nên thơ, vừa khốc liệt, thể hiện tiếng kêu cứu thầm lặng của thiên nhiên.

Tác giả Vĩnh Quyền đã có một hành trình sáng tạo phong phú với 18 đầu sách đã xuất bản. Bên cạnh đó, ông còn được biết đến với ba tiểu thuyết bằng tiếng Anh: “Debris of Debris”, “Inside Infinity” và “Heart for Forests”. Các tác phẩm của Vĩnh Quyền đã tạo được dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả và giới chuyên môn cả trong và ngoài nước. Đáng chú ý, “Debris of Debris” (phiên bản tiếng Anh của “Mảnh vỡ của mảnh vỡ”) đã được xuất bản tại Mỹ (2009) và Anh (2014), đồng thời được lưu trữ tại Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ trước khi đạt Giải nhì cuộc thi Tiểu thuyết của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2016. Tiểu thuyết “Trong vô tận” cũng nhận được sự quan tâm lớn từ giới nghiên cứu và đạt Giải nhì trong cùng cuộc thi năm 2020.

--

PGS.TS. Nguyễn Thị Minh Thái đã nhận xét về “Thương Ngàn”: “Tôi đã đọc bản thảo, thấy rưng rưng thương rừng Việt đã bị khai thác đến mức kêu cứu. Khát khao 'tiểu thuyết hóa' tiếng kêu ấy, Vĩnh Quyền không ngần ngại đưa vào Thương ngàn một cấu trúc mới lạ. Cảm hứng và cảm xúc 'nén chặt' trong tiếng kêu câm nín của chữ nghĩa. Từ đáy sâu của 'tiếng kêu tiểu thuyết' ấy, khối tư liệu khoa học, báo chí tự cất tiếng phán xét về mối quan hệ khủng hoảng giữa con người với tự nhiên hôm nay. Từ đó suối cạn, rừng khô đã được nhà văn chuyển hoá thành nhân vật tiểu thuyết. Và cũng từ đó Thương ngàn có thể là một chỉ dấu cho dòng tiểu thuyết sinh thái của văn chương Việt hiện đại. Nhà tiểu thuyết đã táo bạo thử nghiệm cách viết mới cho thông điệp mới, không nhẽ người đọc lại không nghiệm sinh cách đọc mới?”

Những đoạn trích từ tác phẩm vẽ nên những hình ảnh sống động và đầy ám ảnh: “Ngoài kia, vạt nắng vàng cam cuối ngày đậu chấp chới trên ngọn lim xanh cổ kính đứng thẳng đơn độc trước sân, cũng là sườn đồi hoang trọc, vậy mà trong lòng nhà sàn đã mờ giăng thứ bóng tối xanh lam ma thuật âm ỉ thoát từ dãy miệng há tròn của hàng chục chum chóe xếp chen chúc quanh ô bếp chỉ còn than ngún…”

“Sau cơn mưa khung trời đêm trở lại màu xanh thẫm nguyên sơ trên những cánh rừng chưa thắp sáng bởi thứ ánh sáng nhân tạo. Bhoo lặng lẽ ngước nhìn ngọn lim xanh rồi mơ màng nhìn quanh. Tôi nhận ra tôi và cô bé Katu có chung một giấc mơ. Rằng lúc này chúng tôi đang trông thấy rừng lim non nhú lên từ mặt đất hoang, lớn thật nhanh quanh gốc lim già, quanh ngôi nhà sàn và trải rộng tới vô cùng”.

“Tôi vụt nhận ra tự lúc nào cây lim xanh ngàn tuổi chơ vơ kia với tôi không chỉ một cái cây, mà là ký ức tương lai”.

“Bức ảnh phong cảnh tôi thực hiện ở Tr'hy treo độc chiếm vách ngăn phòng đọc sách trông như ô cửa nhìn ra khoảnh đồi có mái nhà sàn quạnh quẽ bên cây lim xanh đại thụ. Tôi thỉnh thoảng ngồi đây trong ánh đèn vàng nhạt, giữa các kệ sách thoảng hương giấy cũ, nhấp từng ngụm nhỏ rượu, đắm chìm trước dấu chứng một Trường Sơn nguyên sinh”.

“Thương Ngàn” không chỉ là một cuốn sách, mà còn là một lời kêu gọi, một sự thức tỉnh về trách nhiệm của con người đối với thiên nhiên.