Trong giai đoạn nước rút ôn thi tốt nghiệp THPT, việc tiếp cận với các bộ đề thi thử chất lượng từ những trường chuyên, trường điểm là vô cùng quan trọng. Tài liệu Đề thi thử THPT Quốc gia lần 2 năm học 2019-2020 môn Ngữ Văn lớp 12 của Trường THPT Nguyễn Viết Xuân (Sở GD&ĐT Vĩnh Phúc) là một nguồn tham khảo giá trị. Đề thi không chỉ đánh giá năng lực đọc hiểu, nghị luận xã hội mà còn đi sâu vào khả năng phân tích văn học, giúp học sinh rèn luyện tư duy và kỹ năng trình bày bài làm một cách bài bản.
Cấu trúc & Nội dung trọng tâm
Đề thi được xây dựng theo ma trận chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, phân chia thời gian 120 phút với hai phần chính:
- Phần I: Đọc - Hiểu (3,0 điểm):
- Ngữ liệu: Một đoạn trích về triết lý "Cho và Nhận" trong cuộc sống, nhấn mạnh sự sẻ chia và lòng nhân ái.
- Dạng câu hỏi: Tập trung vào 4 cấp độ: Nhận biết (phương thức biểu đạt), Thông hiểu (nội dung chính), Vận dụng (giải thích quan điểm) và Vận dụng cao (bày tỏ thái độ, quan điểm cá nhân).
- Phần II: Làm Văn (7,0 điểm):
- Nghị luận xã hội (2,0 điểm): Yêu cầu viết đoạn văn khoảng 200 chữ bàn về thông điệp "Sống không chỉ là nhận mà còn phải biết cho đi". Đây là dạng bài kiểm tra khả năng lập luận, liên hệ thực tế và tư duy phản biện.
- Nghị luận văn học (5,0 điểm): Phân tích vẻ đẹp dòng Sông Đà qua một đoạn trích trong tùy bút "Người lái đò Sông Đà" của Nguyễn Tuân. Yêu cầu học sinh không chỉ cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên mà còn phải nhận xét được "cái tôi tài hoa, uyên bác" đặc trưng của tác giả.
Điểm nổi bật của tài liệu
Điểm khiến bộ tài liệu này trở nên hữu ích đối với cả học sinh và giáo viên chính là:
- Có đáp án và hướng dẫn chấm chi tiết: Không chỉ đưa ra đáp án ngắn gọn, tài liệu cung cấp một barem điểm chi tiết, chia nhỏ từng ý (0,25 - 0,5 điểm), giúp học sinh biết cách triển khai ý để đạt điểm tối đa.
- Sự kết hợp hài hòa giữa lý thuyết và thực tiễn: Phần đọc hiểu và nghị luận xã hội mang tính giáo dục nhân văn sâu sắc, gần gũi với đời sống, giúp học sinh phát triển cảm xúc và kỹ năng sống.
- Khai thác sâu tác phẩm trọng tâm: Việc lựa chọn đoạn trích về Sông Đà với những hình ảnh "hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích" giúp học sinh ôn tập lại một trong những tác phẩm khó và đặc sắc nhất của chương trình Ngữ văn 12.
- Chuẩn hóa hình thức: Đề thi trình bày chuyên nghiệp, phân định rõ ràng giữa các câu hỏi, phù hợp để làm đề minh họa cho các kỳ thi chính thức.
Hướng dẫn ôn tập & Lời khuyên học tập
Để khai thác tối đa hiệu quả từ tài liệu này, học sinh và giáo viên có thể áp dụng phương pháp sau:
Đối với học sinh:
- Luyện tập áp lực thời gian: Hãy tự bấm giờ đúng 120 phút để làm bài, tránh xem đáp án trước để rèn luyện khả năng tư duy độc lập và quản lý thời gian.
- Đối chiếu barem chấm điểm: Sau khi làm xong, hãy đối chiếu bài làm với Hướng dẫn chấm. Đặc biệt lưu ý cách triển khai đoạn văn nghị luận xã hội (Giải thích $\rightarrow$ Bàn luận $\rightarrow$ Phê phán $\rightarrow$ Bài học) để không bị sót ý.
- Phân tích sâu phong cách tác giả: Với câu nghị luận văn học, đừng chỉ miêu tả cảnh đẹp, hãy tập trung phân tích các từ ngữ "đắt" (lặng tờ, hoang dại, thơ ngộ...) để làm bật lên cái tôi của Nguyễn Tuân.
Đối với giáo viên:
Thầy cô có thể sử dụng đề thi này làm đề kiểm tra định kỳ hoặc dùng phần hướng dẫn chấm để hướng dẫn học sinh cách xây dựng dàn ý chi tiết cho bài văn nghị luận, giúp các em nắm vững phương pháp làm bài đạt điểm cao.
