Trong giai đoạn ôn thi nước rút cho kỳ thi Tốt nghiệp THPT, việc tiếp cận với các bộ đề thi thử chất lượng là yếu tố then chốt giúp học sinh rèn luyện tư duy và kỹ năng làm bài. Đề thi thử THPT Quốc gia 2020 môn Ngữ Văn (Đề 76) là một tài liệu ôn tập điển hình, kết hợp khéo léo giữa kiến thức văn học kinh điển và các vấn đề thời sự nóng hổi, giúp học sinh không chỉ ôn tập lý thuyết mà còn mở rộng thế giới quan.
Cấu trúc & Nội dung trọng tâm
Đề thi được xây dựng theo cấu trúc chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo với thời gian làm bài 120 phút, chia làm hai phần rõ rệt:
- Phần I: Đọc hiểu (3,0 điểm):
- Ngữ liệu: Sử dụng đoạn trích "Loài người có bớt ngạo mạn?" của tác giả Sương Nguyệt Minh, bàn về đại dịch Covid-19 và mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên.
- Dạng câu hỏi: Tập trung vào phương thức biểu đạt, khả năng phân tích nội dung, và tư duy phản biện (đặt câu hỏi về sự đồng tình/không đồng tình đối với quan điểm của tác giả).
- Phần II: Làm văn (7,0 điểm):
- Nghị luận xã hội (2,0 điểm): Viết đoạn văn khoảng 200 chữ bàn về hậu quả của việc gây mất cân bằng hệ sinh thái của con người. Đây là dạng bài đòi hỏi khả năng tổng hợp kiến thức thực tế và lập luận logic.
- Nghị luận văn học (5,0 điểm): Phân tích cảm nhận về đoạn thơ trong tác phẩm "Sóng" của Xuân Quỳnh. Đây là trọng tâm kiến thức Ngữ văn 12, yêu cầu học sinh phân tích được vẻ đẹp của tình yêu, nỗi nhớ và khát vọng gắn kết.
Điểm nổi bật của tài liệu
Đề số 76 không chỉ là một bài kiểm tra thông thường mà còn là một tài liệu học tập chất lượng nhờ những ưu điểm sau:
- Tính thời sự cao: Việc đưa vấn đề đại dịch Covid-19 và môi trường sinh thái vào đề thi giúp học sinh rèn luyện kỹ năng viết về những vấn đề thực tiễn, tránh lối viết sáo rỗng.
- Ma trận câu hỏi phân hóa: Các câu hỏi từ mức độ nhận biết (phương thức biểu đạt) đến vận dụng cao (bày tỏ quan điểm cá nhân), giúp giáo viên dễ dàng đánh giá năng lực học sinh.
- Hướng dẫn giải chi tiết: Tài liệu cung cấp đáp án kèm theo barem điểm cụ thể. Điều này cực kỳ hữu ích cho học sinh tự học, giúp các em biết cách triển khai ý để đạt điểm tối đa.
- Sát với thực tế thi cử: Sự kết hợp giữa một bài thơ trọng tâm trong SGK (Sóng) và một vấn đề xã hội cấp bách phản ánh đúng xu hướng ra đề của những năm gần đây.
Hướng dẫn ôn tập & Lời khuyên học tập
Để khai thác tối đa hiệu quả từ tài liệu này, học sinh và giáo viên có thể áp dụng các phương pháp sau:
- Đối với học sinh:
- Luyện tập bấm giờ: Hãy làm đề trong đúng 120 phút để rèn luyện áp lực phòng thi và phân bổ thời gian hợp lý cho 3 phần (Đọc hiểu - NLXH - NLVH).
- Phân tích đáp án: Sau khi làm xong, hãy đối chiếu bài làm với phần Hướng dẫn giải. Chú ý cách tác giả gợi ý triển khai các ý chính và cách dùng từ để bài viết thêm thuyết phục.
- Mở rộng tư liệu: Từ vấn đề "mất cân bằng hệ sinh thái" trong đề, hãy tìm đọc thêm các số liệu, ví dụ thực tế về biến đổi khí hậu để làm giàu kho dẫn chứng cho bài NLXH.
- Đối với giáo viên:
- Sử dụng đề này làm bài kiểm tra 15 phút hoặc 45 phút để rèn kỹ năng viết đoạn văn ngắn cho học sinh.
- Hướng dẫn học sinh cách khai thác các từ khóa (keywords) trong phần Đọc hiểu để trả lời ngắn gọn, chính xác, đúng ý đồ của người ra đề.
Tóm lại, Đề thi thử THPT Quốc gia 2020 môn Ngữ Văn - Đề 76 là nguồn tài liệu quý giá, vừa đảm bảo tính hàn lâm, vừa mang hơi thở thời đại, là công cụ hỗ trợ đắc lực cho hành trình chinh phục điểm cao môn Văn.
