Đối với những học sinh đang trong lộ trình bồi dưỡng học sinh giỏi hoặc giáo viên đang tìm kiếm nguồn tư liệu giảng dạy chuyên sâu, bộ đề thi Học sinh giỏi (HSG) môn Ngữ Văn lớp 12 cấp tỉnh của Sở GD&ĐT Quảng Nam năm học 2019-2020 là một tài liệu tham khảo vô cùng giá trị. Không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra kiến thức, đề thi này đòi hỏi tư duy phản biện, khả năng cảm thụ văn học sâu sắc và kỹ năng lập luận sắc bén của người viết.
Cấu trúc & Nội dung trọng tâm
Đề thi được thiết kế với thời gian làm bài 180 phút, chia thành hai phần chính với tỉ lệ điểm nhấn mạnh vào tư duy lý luận văn học:
- Câu 1: Nghị luận xã hội (8,0 điểm)
- Chủ đề: Bàn về mối quan hệ giữa ý tưởng và hành động thông qua câu nói trong cuốn sách "Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu" của Rosie Nguyễn: "Con đường dài nhất là con đường từ cái đầu đến bàn tay".
- Yêu cầu: Học sinh cần phân tích được khoảng cách giữa suy nghĩ (hoài bão, khát vọng) và thực tiễn (hành động), từ đó rút ra bài học về sự quyết đoán và nỗ lực trong cuộc sống.
- Câu 2: Nghị luận văn học (12,0 điểm)
- Chủ đề: Vai trò và chức năng của văn học thông qua nhận định: "Văn học không chỉ tái hiện mà còn tái tạo cuộc sống".
- Yêu cầu: Đây là dạng bài lý luận văn học chuyên sâu. Thí sinh phải làm rõ hai khái niệm "tái hiện" (phản ánh hiện thực khách quan) và "tái tạo" (sáng tạo ra một cuộc đời mới tốt đẹp hơn, gửi gắm ước mơ, khát vọng), sau đó chứng minh thông qua các tác phẩm văn học cụ thể.
Điểm nổi bật của tài liệu
Điểm khiến bộ tài liệu này trở nên đắt giá chính là phần Hướng dẫn chấm và đáp án chi tiết đi kèm, cụ thể:
- Đánh giá theo năng lực: Hướng dẫn chấm không gò bó học sinh vào một khuôn mẫu duy nhất mà khuyến khích tư duy độc lập và sự sáng tạo. Những bài làm có cách tiếp cận riêng nhưng thuyết phục vẫn được đánh giá cao.
- Ma trận điểm rõ ràng: Điểm số được chia nhỏ cho từng phần: Kỹ năng (diễn đạt, bố cục), Giải thích, Bàn luận/Chứng minh và Bài học/Đánh giá. Điều này giúp người học biết chính xác mình cần tập trung vào đâu để đạt điểm tối đa.
- Tính ứng dụng cao: Các vấn đề đưa ra trong đề thi (về hành động của tuổi trẻ và chức năng của văn chương) là những chủ đề kinh điển, thường xuyên xuất hiện trong các kỳ thi HSG cấp tỉnh và cấp quốc gia.
Hướng dẫn ôn tập & Lời khuyên học tập
Để khai thác tối đa hiệu quả từ tài liệu này, học sinh và giáo viên có thể áp dụng phương pháp sau:
- Đối với học sinh:
- Bước 1: Tự làm đề trong đúng thời gian 180 phút để rèn luyện áp lực phòng thi.
- Bước 2: Đối chiếu bài làm với phần "Yêu cầu về kiến thức" trong đáp án để xem mình có bỏ sót luận điểm quan trọng nào không.
- Bước 3: Đặc biệt chú ý phần "Yêu cầu về kỹ năng" để rèn luyện văn phong giàu hình ảnh, cảm xúc và cách lập luận chặt chẽ.
- Đối với giáo viên:
- Sử dụng đề thi này làm mẫu để hướng dẫn học sinh cách triển khai bài văn nghị luận xã hội từ một câu trích dẫn trong sách.
- Dùng câu hỏi lý luận văn học ở Câu 2 để xây dựng chuyên đề về "Chức năng của văn học", giúp học sinh rèn luyện kỹ năng chọn lọc dẫn chứng từ nhiều tác phẩm khác nhau để chứng minh cho một nhận định.
Hy vọng bộ đề thi HSG Ngữ Văn 12 của tỉnh Quảng Nam sẽ là kim chỉ nam hữu ích, giúp các sĩ tử chinh phục những đỉnh cao mới trong học tập và rèn luyện!
