Sống Không Rác – Thay Đổi Thế Giới Từ Những Điều Nhỏ Nhất: Hành Trình Đến Cuộc Sống Bền Vững
Cuốn sách“Sống không rác – Thay đổi thế giới từ những điều nhỏ nhất”của tác giả Erin Rhoads được xây dựng trên một lộ trình tiếp cận vấn đề một cách từ tốn và khuyến khích độc giả bắt đầu từ những bước nhỏ nhất. Tác giả nhấn mạnh rằng không nên tạo áp lực cho bản thân phải thay đổi ngay lập tức hay tuân thủ tuyệt đối theo những gì đã được trình bày. Đây là một quá trình dài, kéo dài suốt sáu năm của chính Erin Rhoads! Mục tiêu của tác giả là khơi gợi sự thử nghiệm, khám phá và điều chỉnh để mỗi người có thể áp dụng những phương pháp phù hợp với cuộc sống của mình, thay vì cố gắng ép buộc bản thân theo một khuôn mẫu cứng nhắc. Điều quan trọng nhất là nỗ lực hết mình với những gì đang có, tại nơi mình đang sống.
Phần Một: Công Cụ
Toàn bộ phần đầu tiên của cuốn sách tập trung vào việc cung cấp những kiến thức và công cụ cần thiết để bắt đầu hành trình giảm thiểu rác thải. Chương đầu tiên sẽ giúp bạn trả lời câu hỏi về tầm quan trọng của việc cắt giảm rác thải và giải thích các thuật ngữ chuyên môn thường gặp trong lĩnh vực này. Chương tiếp theo sẽ đi sâu vào những hành động nhỏ nhưng mang lại hiệu quả lớn mà bạn có thể thực hiện để tạo ra sự khác biệt. Đồng thời, tác giả giới thiệu mô hình sinh hoạt không rác (Waste Not framework) và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp cận vấn đề với một tâm thế đúng đắn, bởi vì trách nhiệm về rác thải không hoàn toàn thuộc về cá nhân mỗi chúng ta.
Phần Hai: Mẹo Mực
Đến với phần này, bạn sẽ được trang bị những công cụ đã học để áp dụng vào nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc sống và không gian sống của mình. Các chương trong phần này chứa đựng những chia sẻ từ kinh nghiệm cá nhân của tác giả, lời khuyên từ các chuyên gia trong lĩnh vực sống không rác, và những mẹo tự làm đơn giản, dễ thực hiện. Cuối mỗi chương, bạn sẽ tìm thấy những “mẹo đỉnh” nhất của Erin Rhoads, sẵn sàng để áp dụng vào thực tế. Đa số những mẹo này không hề cực đoan, mà thường là những phương pháp mà cha ông ta đã thực hành từ lâu, giờ đây chúng ta cần học lại và áp dụng.
Phần Ba: Bí Quyết
Phần cuối cùng của cuốn sách sẽ đưa bạn đến một tầm cao mới trong hành trình sống không rác. Lối sống này có thể gặp phải một số thách thức khi bạn di chuyển và tham gia các hoạt động bên ngoài. Do đó, chúng ta sẽ tìm hiểu cách duy trì những thói quen mới hình thành trong các dịp lễ tết, khi đi du lịch, hoặc tại nơi làm việc. Sau đó, chúng ta sẽ thảo luận về cách bạn có thể tham gia vào các hoạt động tuyên truyền và lan tỏa thông điệp sống không rác đến cộng đồng. Cuốn sách kết thúc với danh mục các sản phẩm và dịch vụ đã hỗ trợ tác giả trong quá trình chuyển đổi lối sống, cũng như những nguồn tài nguyên truyền cảm hứng cho hành trình của cô. Erin Rhoads hy vọng rằng những sản phẩm và dịch vụ này sẽ tiếp thêm động lực cho bạn!
Trích đoạn
TẠI SAO LẠI SỐNG KHÔNG RÁC
Khái niệm về một hệ thống không có bất kỳ sự lãng phí nào không phải là điều mới mẻ. Từ những loài chim, kiến, voi, cây cỏ, hoa lá cho đến những vi sinh vật mà chúng ta không thể nhìn thấy, không có bất kỳ thứ gì bị bỏ đi lãng phí. Theo một cách nào đó, mọi hoạt động của các loài thực vật và sinh vật đều được tận dụng trong một hệ sinh thái tuần hoàn. Một cành cây rơi khỏi thân cây; theo thời gian, cành cây đó sẽ được các loài vi sinh vật và nấm phân hủy, biến thành dưỡng chất cho đất và hỗ trợ sự phát triển của những cây mới; những cây mới này lại là thức ăn của nhiều loài động vật, trở thành nơi chúng trú ngụ và sinh sản cho tới khi cái cây đó kết thúc vòng đời, và chu trình này lại tiếp tục.
Cách đây không lâu, con người cũng sống trong một hệ thống tuần hoàn, nhưng sau cuộc Cách mạng Công nghiệp, mô hình này bắt đầu thay đổi khi chúng ta khám phá ra phương thức sản xuất hàng hóa trên quy mô lớn hơn. Tốc độ phát triển công nghệ chóng mặt đã đẩy chúng ta ra khỏi hệ thống tuần hoàn và đưa vào một hệ thống băng chuyền tuyến tính mà chúng ta vẫn đang mắc kẹt cho đến ngày nay. Chúng ta sử dụng những cỗ máy mạnh mẽ chạy bằng năng lượng hóa thạch để khai thác tài nguyên từ lòng đất và vận chuyển chúng đi khắp thế giới, nơi chúng được nhào nặn và tạo hình thành các sản phẩm trong các nhà máy khổng lồ. Những sản phẩm này sau đó được đưa đến các cửa hàng để chúng ta mua sắm, và cuối cùng chúng lại kết thúc tại các bãi chôn lấp rác thải, lặp đi lặp lại chu kỳ này.
Mọi hành động đều có một phản ứng tương ứng. Những lựa chọn mà chúng ta đưa ra có hiệu ứng lan tỏa, cả tích cực và tiêu cực. Trên thực tế, tôi chưa tìm thấy bất kỳ mối đe dọa nào mà môi trường và các loài động vật đang phải đối mặt lại không phải là hệ quả trực tiếp từ những phương thức sử dụng tài nguyên thiên nhiên sai lầm của chúng ta. Phần lớn lượng rác thải phát sinh là rác thải công nghiệp, tức là những phế phẩm còn lại từ quá trình khai thác và chế biến tài nguyên thành các sản phẩm mà chúng ta thường mua sắm. Nhiên liệu, dù là dầu, khí ga hay than đá, đều cần thiết cho tất cả những hoạt động này. Ngay cả các tấm năng lượng mặt trời, vốn được xem là giải pháp cứu vãn, cũng đòi hỏi phải sử dụng đến các nguồn tài nguyên có hạn. Tôi đã đọc nhiều nghiên cứu về nhu cầu cấp thiết phải thay thế năng lượng than đá bằng năng lượng mặt trời để ứng phó với biến đổi khí hậu, nhưng giảm mức tiêu dùng của chúng ta cũng quan trọng không kém.
Nói một cách đơn giản, càng mua sắm nhiều đồ đạc và mang nhiều hàng hóa về nhà, chúng ta càng tiêu tốn thêm năng lượng để duy trì hoạt động của các cỗ máy, giữ cho các nhà máy sáng đèn, các đoàn xe tải lăn bánh, và các con tàu chở hàng liên tục ra khơi. Càng giảm bớt nhu cầu sản xuất hàng hóa, chúng ta sẽ càng giảm được gánh nặng lên hành tinh của chúng ta.
Rác thải mà chúng ta tạo ra phần lớn đã được lên kế hoạch ngay từ giai đoạn thiết kế sản phẩm. Đáng buồn thay, hầu hết rác thải được cố tình tạo ra để khuyến khích chúng ta mua đi mua lại, một chiến lược được gọi là “sự lỗi thời có tính toán”. Một sản phẩm được thiết kế để hỏng nhanh chóng, không ai quan tâm đến việc nó sẽ đi đâu, mục đích là để khiến người tiêu dùng quay lại mua một cái mới. Giá thành rẻ khiến chúng ta dễ dàng thay thế bằng sản phẩm mới thay vì sửa chữa.
Tâm lý dễ thay thế đã lan rộng, chúng ta thay đồ đạc thậm chí trước khi chúng hỏng, vì sợ bị tụt hậu so với người khác. Và hệ thống tái chế, dù được xem là giải pháp, thực chất không thể kiềm chế sức tiêu dùng của chúng ta.
Thái độ thụ động đối với chu trình sản xuất-và-thải bỏ đã trở nên ăn sâu vào tiềm thức. Điều đó khiến tôi tự hỏi liệu chúng ta đã sẵn sàng đối mặt với thực tế rằng chính tiêu dùng là nguyên nhân gốc rễ của vô vàn vấn đề hay chưa. Nhưng chúng ta cần nhận ra điều này để hiểu rằng chúng ta có khả năng tạo nên sự thay đổi.
Ô NHIỄM ĐẠI DƯƠNG
Giống như nhiều người khác, việc biết về tình trạng của những chú chim hải âu Laysan và Bãi rác nổi Khổng lồ trên Thái Bình Dương đã thúc đẩy tôi nhìn lại cuộc sống của mình và tìm kiếm giải pháp. Nhưng chúng không phải là những sinh vật duy nhất trong tự nhiên hoang dã phải chịu ảnh hưởng của rác thải. Người ta đã tìm thấy dao dĩa và ống hút nhựa mắc kẹt trong mũi rùa biển, bụng của chúng chứa đầy túi nhựa vì nhầm lẫn với sứa. Phần lớn rác thải nhựa không trôi đến Bãi rác nổi Khổng lồ trên Thái Bình Dương; thay vào đó, chúng từ từ phủ kín đáy đại dương. Không có nơi nào trên hành tinh này chưa bị nhựa xâm chiếm; nhựa đã trôi dạt đến các bãi biển xa nhất và chìm xuống các rãnh đại dương sâu nhất.
Mặc dù nhựa có thể mất rất lâu để phân hủy, nhưng chúng nhanh chóng vỡ vụn thành những mảnh nhỏ hơn, được gọi là “vi nhựa” (kích thước dưới 5mm). Các dòng hải lưu vận chuyển vi nhựa tạo thành các bãi tập trung quy mô lớn như Bãi rác nổi Khổng lồ trên Thái Bình Dương. Một thủ phạm khác là các hạt nhựa li ti, có trong sữa rửa mặt và kem đánh răng, được rửa trôi xuống cống và khó bị loại bỏ bởi các nhà máy xử lý nước thải. Sợi vi mảnh từ quần áo tổng hợp cũng góp phần vào ô nhiễm đại dương.
Không có gì ngạc nhiên khi những mảnh nhựa nhỏ bé này giờ đây xuất hiện trong các món hải sản mà chúng ta tiêu thụ. Năm 2016, các nhà khoa học ước tính người dân châu Âu có thể đã tiêu thụ hơn 11.000 mảnh vi nhựa mỗi năm thông qua hải sản. Nhựa hoạt động như một nam châm, thu hút các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POPs), dioxin, kim loại nặng và các chất độc hại khác. Khi chúng ta vô tình hấp thụ nhựa vào cơ thể, chúng kéo theo cả các chất hóa học độc hại, thậm chí cả chất DDT đã bị cấm từ lâu.
Nếu chúng ta không kiềm chế nhu cầu tiêu thụ, một đại dương chứa nhiều nhựa hơn cá có thể trở thành hiện thực vào năm 2050.
BÃI CHÔN LẤP RÁC THẢI
Chôn lấp rác thải là một ngành kinh doanh kiếm lợi nhuận từ việc thu thập và chôn lấp rác thải của chúng ta. Rác thải được dọn khỏi tầm mắt, nhưng không biến mất, mà chỉ được vận chuyển ra rìa thành phố và chôn vùi, chiếm dụng đất đai và không phân hủy. Các bãi chôn lấp có thể rò rỉ các chất hóa học nguy hiểm và tạo ra khí ga độc hại.
Các bãi chôn lấp tạo ra thứ bùn độc hại gọi là nước rỉ, hình thành khi nước mưa thấm qua các lớp rác thải, hòa tan các chất hóa học từ pin, sơn, thuốc trừ sâu, thức ăn phân hủy và đồ điện tử. Các bãi chôn lấp hiện đại được thiết kế để thu gom và xử lý nước rỉ, nhưng hệ thống này không hoàn hảo, đặc biệt là các bãi chôn lấp cũ. Khi nước rỉ xâm nhập vào nguồn nước ngầm, việc loại bỏ là vô cùng khó khăn.
Các hóa chất không chỉ thâm nhập vào bãi chôn lấp qua đường nước mà còn thoát ra ngoài không khí. Rác thải trong bãi chôn lấp phát thải các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) độc hại, tương tự như những chất có trong sơn tường, chất tẩy rửa và dung dịch xịt bảo vệ đồ nội thất. Khí mê-tan, một loại khí nhà kính mạnh, cũng được tạo ra từ quá trình phân hủy các chất hữu cơ. Một số bãi chôn lấp thu gom khí mê-tan để làm nhiên liệu, nhưng đây vẫn là một giải pháp tạm thời cho vấn đề rác thải.
```
