sài côn cố sự

Văn học và lịch sử Việt Nam giai đoạn thế kỷ XX vẫn còn nhiều khía cạnh chưa được làm rõ hoặc mới chỉ dừng lại ở mức độ kiến thức phổ thông, do đó cần có thêm những nghiên cứu bổ sung. Cuốn sách này tập trung vào một số sự kiện và nhân vật trong khoảng thời gian từ năm 1930 đến 1975 tại Sài Gòn, những chi tiết vốn đã trở thành một phần của lịch sử. Tuy có sự khác biệt về độ tuổi, quê quán hay địa phương, nhưng tất cả họ đều gắn kết bởi một giá trị tinh thần chung là lòng yêu nước. Tinh thần truyền thống này đã được hình thành và phát huy mạnh mẽ thông qua các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm từ thời kỳ đầu dựng nước. Xét về phương diện cá nhân, mỗi người lại có một đặc điểm riêng. Trong cuộc vận động cách mạng, mỗi cá nhân gia nhập với những cách thức khác nhau: có người tham gia sớm, có người muộn hơn; có người hoạt động công khai, có người bí mật; có người bước vào với tâm thế nhẹ nhàng, thản nhiên, trong khi số khác lại còn nhiều trăn trở và suy tư. Dù có sự khác biệt như vậy, họ đều bị thu hút bởi lý tưởng cách mạng, giúp họ vượt qua những giới hạn của bản thân để đóng góp công sức, dù là nhỏ nhất, vào tiến trình lịch sử. Về mặt sự kiện, những biến cố chính trị và quân sự diễn ra trước và sau năm 1945 đã làm nổi bật tính hai mặt của chủ nghĩa thực dân và đế quốc, không phân biệt màu da. Liên quan đến sự kiện, tác phẩm còn cung cấp thêm thông tin để tìm hiểu về tờ Phụ nữ tân văn – một tờ báo dành cho phụ nữ tiêu biểu thời thuộc địa. Đồng thời, nội dung cũng chi tiết hóa một giai đoạn tự do báo chí tại Sài Gòn từ năm 1946 đến 1950, sau khi thực dân Pháp quay trở lại Việt Nam. Ngoài ra, trong lĩnh vực báo chí, hiện nay vẫn còn thiếu một danh mục tra cứu hoàn chỉnh từ năm 1865 đến 1975, một công việc cần thiết nhưng vẫn chưa có người đảm nhiệm thực hiện. ---------------- Theo nhà nghiên cứu Lê Nguyễn, nhà nghiên cứu văn học Bằng Giang là một cựu kháng chiến, đồng thời là bạn của nhiều nhân vật quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Pháp và trong các hoạt động học thuật tại miền Nam vào những năm 1940. Sau năm 1975, ông có đóng góp to lớn trong việc khôi phục vị thế của văn học miền Nam, giúp những giá trị này không bị lãng quên hay bị định kiến. Tác phẩm tiêu biểu nhất của ông là Văn học quốc ngữ ở Nam kỳ 1865-1930, công trình giúp tái hiện lại những thành quả trí tuệ của các tác giả miền Nam trong hơn nửa thế kỷ mà ít người biết đến. Đối với tác phẩm Sài Gòn cố sự, vừa được Công ty sách Dân Trí (DTBooks) tái bản một cách tỉ mỉ, là những hồi ức về một vùng đất đầy ấn tượng của một người Sài Gòn thuộc thế hệ trước. Trong cuốn sách gần 300 trang, cụ Bằng Giang đã dành 85 trang để viết về tờ Phụ nữ tân văn – tờ báo từng là niềm tự hào của báo chí miền Nam nhưng hiện nay ít bạn trẻ biết đến. Chủ báo của tờ báo này là một trong ba nhà báo cùng tên Nguyễn Đức Nhuận. Ngoài ra, tác giả cũng cung cấp thông tin khách quan và đầy đủ về những người Sài Gòn từng tham gia kháng chiến chống Pháp hoặc có đóng góp quan trọng cho văn học và lịch sử giai đoạn trước năm 1954, như Kha Vạng Cân, Thiếu Sơn Lê Sỹ Quý, Lê Thọ Xuân, Khuông Việt, Ung Ngọc Ky, và Sơn Vương.