phan tây hồ tiên sinh lịch sử

Tác giả Minh Viên Huỳnh Thúc Kháng đã mô tả về người bạn thân thiết Phan Tây Hồ (Phan Chu Trinh) với những lời lẽ đầy xúc động: “Cùi cụi một mình, xông pha trăm ngả, gây thù chác oán, ngậm đắng nuốt cay; càng ngã xuống, càng đứng lên, càng bị thua, càng ngày càng hăng hái, trước sau nhất quán với một chủ nghĩa, dấn thân vào gian khổ... để cùng ông Sào Nam tìm kiếm và mở ra một con đường rộng mở, làm kim chỉ nam cho các thế hệ mai sau.” Ấy, dù cho lòng can đảm không đủ, sự nhiệt thành không đạt đến cùng, thì làm sao có thể đối diện với xã hội, dẫn dắt xã hội, và trở thành một nhân vật tiên phong đi trước thời đại như vậy? ...Vì vậy, tóm lược lại toàn bộ cuộc đời của tiên sinh, chia thành các giai đoạn để viết thành một cuốn sách sử, trước hết là để bày tỏ tâm sự của một bậc đại chí sĩ, và sau cùng là để làm gương cho hậu thế, đó chính là trách nhiệm của một người học giả đối với quốc dân mà phải nỗ lực thực hiện.”