Kỳ thi Tốt nghiệp THPT là một cột mốc quan trọng đối với mọi học sinh cuối cấp, và môn Ngữ văn luôn là thử thách đòi hỏi sự kết hợp giữa tư duy logic, khả năng cảm thụ văn học và kỹ năng diễn đạt. Tài liệu Đề thi tham khảo Tốt nghiệp THPT năm 2021 dưới đây là nguồn tư liệu quý giá, giúp học sinh làm quen với cấu trúc đề thi chính thức từ Bộ Giáo dục & Đào tạo, từ đó rèn luyện kỹ năng phân bổ thời gian và phương pháp làm bài đạt điểm cao.
Cấu trúc & Nội dung trọng tâm
Đề thi được thiết kế chuẩn hóa với thời gian làm bài 120 phút, chia làm hai phần rõ rệt với ma trận câu hỏi phân hóa từ nhận biết đến vận dụng cao:
- Phần I: Đọc hiểu (3,0 điểm): Tập trung vào một đoạn trích thơ về miền Trung của tác giả Hoàng Trần Cương. Các câu hỏi xoay quanh:
- Nhận biết: Xác định thể thơ của đoạn trích.
- Thông hiểu: Chỉ ra những hình ảnh đặc trưng về thiên nhiên khắc nghiệt và vẻ đẹp tâm hồn của con người miền Trung.
- Vận dụng: Nhận xét về tình cảm, thái độ của tác giả đối với quê hương.
- Phần II: Làm văn (7,0 điểm): Chia làm hai câu hỏi lớn nhằm đánh giá năng lực viết của học sinh:
- Nghị luận xã hội (2,0 điểm): Viết đoạn văn khoảng 200 chữ bàn về "sức mạnh của tình người trong hoàn cảnh khó khăn thử thách". Đây là dạng bài đòi hỏi sự kết nối khéo léo từ nội dung phần Đọc hiểu sang thực tiễn đời sống.
- Nghị luận văn học (5,0 điểm): Phân tích hình tượng sông Hương trong đoạn trích tác phẩm "Ai đã đặt tên cho dòng sông?" của Hoàng Phù Ngọc Tường. Yêu cầu học sinh không chỉ phân tích vẻ đẹp thiên nhiên mà còn phải nhận xét về tính trữ tình đặc trưng trong bút ký của tác giả.
Điểm nổi bật của tài liệu
Đây không chỉ là một đề thi thông thường mà là mẫu chuẩn để ôn luyện nhờ những ưu điểm sau:
- Bám sát cấu trúc chính thức: Tài liệu phản ánh chính xác ma trận đề thi của Bộ GD&ĐT, giúp học sinh không bị bỡ ngỡ khi bước vào kỳ thi thật.
- Sự kết hợp hài hòa giữa các thể loại: Đề thi bao quát từ thơ hiện đại, nghị luận xã hội đến bút ký, giúp người học rèn luyện đa dạng kỹ năng phân tích.
- Tính nhân văn sâu sắc: Các ngữ liệu được chọn lọc (miền Trung nắng gió, tình người trong gian khó, vẻ đẹp thơ mộng của sông Hương) vừa mang tính giáo dục, vừa khơi gợi cảm xúc cho người viết.
- Yêu cầu tư duy tổng hợp: Câu hỏi nghị luận văn học yêu cầu học sinh phải đi từ chi tiết (hình tượng sông Hương) đến khái quát (phong cách nghệ thuật của tác giả), giúp phát triển tư duy phê bình văn học.
Hướng dẫn ôn tập & Lời khuyên học tập
Để khai thác tối đa hiệu quả từ đề thi tham khảo này, học sinh và giáo viên có thể áp dụng các chiến thuật sau:
- Đối với phần Đọc hiểu: Hãy trả lời ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, tránh viết lan man. Sử dụng các từ khóa chính xác từ văn bản để làm căn cứ cho câu trả lời.
- Đối với đoạn văn Nghị luận xã hội: Đảm bảo cấu trúc một đoạn văn (không xuống dòng). Nên áp dụng công thức: Giải thích → Phân tích/Chứng minh → Bình luận/Mở rộng → Bài học nhận thức và hành động.
- Đối với bài Nghị luận văn học:
- Khi phân tích sông Hương, hãy chú ý đến các từ ngữ gợi hình, gợi cảm và các biện pháp tu từ mà Hoàng Phù Ngọc Tường sử dụng.
- Khi nhận xét về "tính trữ tình", cần nhấn mạnh vào sự giao thoa giữa kiến thức địa lý, lịch sử và tâm hồn nhạy cảm, say mê của tác giả.
- Quản lý thời gian: Hãy bấm giờ đúng 120 phút để rèn luyện áp lực phòng thi (gợi ý: Đọc hiểu 20p, NLXH 30p, NLVH 70p).
