Hồng Lâu Mộng: Một Hiện Tượng Văn Học Đặc Biệt

Trong dòng chảy lịch sử văn học Trung Quốc, Hồng Lâu Mộng chiếm một vị trí độc tôn. Tác phẩm này được người dân Trung Hoa yêu thích, nghiên cứu và bình luận không ngừng, đến mức xuất hiện câu nói: “Khai đàm bất thuyết Hồng Lâu Mộng, Độc tận thi thư diệc uổng nhiên!” (Nếu mở miệng mà không nhắc đến Hồng Lâu Mộng, thì việc đọc hết cả thi thư cũng trở nên vô nghĩa!).

Một lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu về Hồng Lâu Mộng đã ra đời, được gọi là Hồng học. Hiện nay, tại Trung Quốc vẫn còn các tạp chí chuyên san dành riêng cho việc nghiên cứu tác phẩm này. Có lẽ, chỉ có Shakespeare mới có được vinh dự tương tự trên toàn cầu.

Vậy điều gì khiến người Trung Quốc say mê Hồng Lâu Mộng đến vậy? Trước hết, cần phải khẳng định rằng tác phẩm đã đáp ứng những nhu cầu tinh thần sâu sắc của thời đại.

Thời kỳ nhà Thanh, dưới triều đại các hoàng đế Ung Chính và Càn Long (1723 - 1795), đất nước chứng kiến sự phát triển kinh tế vượt bậc. Không chỉ công nghiệp và thủ công nghiệp mà cả khai thác mỏ, thương mại cũng đều có bước tiến lớn.

Các thành phố lớn như Nam Kinh, Dương Châu, Võ Xương, Nhạc Châu trở thành những trung tâm buôn bán và sản xuất sầm uất. Thậm chí, chỉ riêng một thị trấn nhỏ như Thanh Giang bên bờ Vận Hà đã có hơn nửa triệu dân!

Sự phát triển của kinh tế tự do tư bản chủ nghĩa trong lòng xã hội phong kiến chuyên chế đang dần suy yếu đã tạo ra một tầng lớp người dân thành thị mới với những nhu cầu thẩm mỹ khác biệt.

Các tác phẩm như Tây Sương Ký, Mẫu đơn đình, Cổ kim tiểu thuyết, Liêu Trai... tập trung khắc họa tình yêu, số phận và những cảm xúc cá nhân, phản ánh sự thay đổi trong đời sống của người dân thành thị.

Hồng Lâu Mộng thể hiện những tư tưởng tiến bộ của thời đại: tinh thần dân chủ, sự phê phán đối với xã hội phong kiến mục nát, sự phản đối những giáo điều truyền thống đã tồn tại hàng ngàn năm, khao khát tự do yêu đương, giải phóng cá tính, và mong muốn một cuộc sống công bằng, bình đẳng.

Những tư tưởng này kế thừa tinh thần dân chủ từ thời Minh và đầu Thanh, nhưng đồng thời cũng là sản phẩm của ý thức tư tưởng thị dân đương thời. Sự gặp gỡ giữa những khát vọng sâu xa của con người thời đại và cách thể hiện nghệ thuật độc đáo đã tạo nên một sự cộng hưởng tuyệt vời trong Hồng Lâu Mộng.