Scratch là một ứng dụng được ưa chuộng, đặc biệt trong việc giới thiệu lập trình cho trẻ em. Một câu hỏi thường được đặt ra là: Scratch được xếp vào loại ngôn ngữ lập trình nào? Chúng ta hãy cùng khám phá câu trả lời.
Kể từ khi ngành khoa học máy tính ra đời, đã có hàng trăm ngôn ngữ lập trình được tạo ra. Ngày nay, rất nhiều ngôn ngữ đang được sử dụng phổ biến, mỗi ngôn ngữ lại sở hữu những ứng dụng và đặc tính riêng biệt. Các ngôn ngữ này, ở một mức độ khái quát, có thể được phân loại thành các nhóm khác nhau như: ngôn ngữ kịch bản, ngôn ngữ hướng đối tượng, ngôn ngữ lập trình thủ tục, cùng nhiều phân loại khác.
Vậy, trong bối cảnh đa dạng này, Scratch được định vị ở đâu? Scratch thuộc loại ngôn ngữ lập trình nào trong số những loại kể trên?
Một điều đặc biệt là Scratch không hoàn toàn phù hợp với bất kỳ một loại phân loại nào đã được đề cập. Điều này là do những đặc điểm độc đáo của Scratch.
Khác biệt so với các ngôn ngữ lập trình truyền thống sử dụng cú pháp văn bản, Scratch là một ngôn ngữ lập trình trực quan, dựa trên các khối lệnh. Thay vì phải tự nhập mã, người học, đặc biệt là học sinh, sẽ sử dụng các "block" - những khối mã được thiết kế sẵn để xây dựng các trò chơi và hoạt hình.
Ví dụ, để hiển thị một đoạn văn bản trong JavaScript, đoạn mã sẽ có dạng như sau:
Tuy nhiên, trong môi trường Scratch, cùng một lệnh này được biểu diễn một cách khác:
Có thể thấy, các khối mã mang đến một phương thức biểu diễn trực quan, thay vì những dòng văn bản khó hiểu. Cách tiếp cận này giúp trẻ em dễ dàng làm quen với lập trình hơn, bởi chúng không cần phải bận tâm đến các quy tắc cú pháp phức tạp.
Thay vào đó, các em có thể tập trung vào việc hiểu và áp dụng các khái niệm lập trình cốt lõi như vòng lặp, câu lệnh điều kiện, biến số và hàm.
Mặc dù các ngôn ngữ lập trình trực quan này tương đối dễ học, chúng vẫn đủ mạnh mẽ để tạo ra những dự án phức tạp. Nhiều trẻ em đã sử dụng Scratch để tạo ra các trò chơi đa dạng, bao gồm cả phiên bản 2D của Rocket League, các trò chơi hoạt hình 3D và thậm chí là bản sao của Super Mario.
Khi đã nắm vững các nguyên tắc cơ bản của lập trình Scratch, các em có thể dễ dàng chuyển đổi và áp dụng các kỹ năng này sang các ngôn ngữ lập trình dựa trên văn bản như Python hoặc JavaScript.
Quá trình lập trình trên Scratch bắt đầu bằng việc lựa chọn và kết nối các khối lệnh từ thanh công cụ. Các khối này được thiết kế để thực hiện các chức năng khác nhau, ví dụ như điều khiển hành động của nhân vật hoặc tạo ra âm thanh.
Sau khi đã xây dựng xong đoạn mã, bạn có thể kiểm tra kết quả bằng cách nhấn vào biểu tượng cờ xanh lá cây nằm ở góc trên cùng bên phải giao diện. Hành động này sẽ khởi chạy chương trình và cho phép bạn quan sát cách nó hoạt động.
Khối lệnh di chuyển (Màu xanh dương): Cung cấp khả năng điều khiển hành động di chuyển của các sprite trên màn hình. Ví dụ, các khối này có thể được sử dụng để làm cho sprite tiến theo một hướng cụ thể hoặc đến một tọa độ xác định.
Khối lệnh hình ảnh (Màu tím): Cho phép thay đổi diện mạo của sprite, bao gồm việc thay đổi trang phục hoặc điều chỉnh kích thước của chúng.
Khối lệnh âm thanh (Màu hồng): Sử dụng để thêm âm thanh hoặc nhạc vào dự án Scratch của bạn.
Khối lệnh sự kiện (Màu vàng): Được dùng để thiết lập các điều kiện khởi động chương trình, chẳng hạn như khi người dùng nhấn vào nút cờ xanh hoặc một phím cụ thể trên bàn phím.
Khối lệnh điều khiển (Màu cam): Cho phép kiểm soát luồng thực thi của chương trình, ví dụ như lặp lại một đoạn mã nhiều lần hoặc tạm dừng chương trình.
Khối lệnh cảm biến (Màu xanh ngọc): Giúp chương trình tương tác với người dùng hoặc môi trường xung quanh. Ví dụ, bạn có thể sử dụng khối này để kiểm tra xem chuột đã được nhấp hay chưa, hoặc xem hai sprite có chạm vào nhau không.
Khối lệnh toán học (Màu xanh lá cây): Thực hiện các phép tính số học hoặc so sánh các giá trị trong chương trình.
Khối lệnh biến (Màu cam): Cho phép tạo và sử dụng các biến, những nơi lưu trữ dữ liệu có thể thay đổi trong quá trình chương trình chạy.
Nhìn chung, Scratch hỗ trợ hai phương pháp lập trình chính: lập trình dựa trên văn bản và lập trình trực quan bằng khối lệnh. Phần mềm này được thiết kế đặc biệt cho học sinh ở bậc tiểu học và trung học cơ sở. Học sinh có thể tự tạo các trò chơi và hoạt hình độc đáo, sau đó chia sẻ chúng với cộng đồng trực tuyến một cách dễ dàng và hoàn toàn miễn phí.
1 nhận xét
Hướng dẫn
Học tập - Giáo dục
